Επιστημονικό Πρόγραμμα



Προσκεκλημένη Ομιλία
«Trauma Focused Cognitive Behavioural Therapy for Children and Adolescents with PTSD: Review of Evidence and Experiences with Young Refugees»

Rita Rosner, Prof. Dr. Dipl.-Psych., Psychologische Psychotherapeutin, is currently the chair of Clinical and Biological Psychology at Catholic University Eichstätt-Ingolstadt. In the 1990ties, Prof Rosner studied the connections between flight, war, migration and psychological distress in the aftermath of the wars in former Yugoslavia. Current research projects focus on the treatment of Posttraumatic Stress Disorder in children and adolescents after sexual and physical abuse, migration specific aspects of service use after childhood abuse and the treatment of Prolonged Grief Disorder in adults. From 2006-2008 Prof Rosner served as president of the German Speaking Society for Psychotraumatology, and from 2009-2015 as board member of the European Society for Traumatic Stress Studies (ESTSS). She is a co-founder and co-editor of the European Journal of Psychotraumatology (EJPT).

This presentation consists of three parts: In the first part I will present an overview of evidence based interventions for paediatric PTSD, in the second part I will report on a feasibility study on the treatment of young unaccompanied refugees and in the last part, I will describe the intervention.

Meta-analysis on the treatment of PTSD in children and adolescents in general report good results for trauma focussed cognitive behavioural therapy (TF-CBT). TF-CBT shows also moderate improvements for comorbid depression and anxiety. As yet empirically supported treatments have been rarely studied with young refugees, and the question arises if this treatments can be transferred to this very vulnerable and specific group and if and what modifications may be necessary and helpful. Thus I will present the results of an uncontrolled pre-post trial were we offer TF-CBT to unaccompanied young refugees with PTSD. 15 young refugees and their caregivers completed self-report and interview measures of PTSD, depressive symptoms and general distress. Patients were highly comorbid, with depression, suicidal behaviour and self-harm being most frequently reported. Patients were assessed at four time points: pre-, post-, 6-week – and 6-months follow-up. Patients improved significantly in terms of PTSD and depressive symptoms in self-report measures and caregiver reports. Effect sizes for PTSD measures were large (d between 1.1 and 2.0) and large for comorbid depression. Treatment success remained stable at 6 weeks follow-up. Yet, given that most UYR received a negative decision on their asylum status in the meantime, not all treatment successes could be maintained at 6 months follow-up.

TF-CBT consists of 12- 15 weekly 90-min parallel or conjoint sessions with the following components: psychoeducation and parent training, relaxation and affective modulation, learning cognitive coping skills, trauma narrative, cognitive processing of the trauma, in vivo mastery of trauma reminders, enhancing safety, and future development. Therapists in the above mentioned feasibility trial reported good treatment adherence with only few adaptations such as more time for affective modulation and cognitive coping and working with interpreters.


Προσκεκλημένη Ομιλία
«Παιδιά με προβλήματα-Οικογένειες σε κρίση: Σκέψεις και προβληματισμοί»

Η Μαρία Ζαφειροπούλου  σπούδασε στο Τμήμα Ψυχολογίας και Παιδαγωγικής της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Παν/μίου Θεσσαλονίκης και έκανε τις μεταπτυχιακές σπουδές στη  Βρετανία στην Κλινική Ψυχολογία – Ψυχοπαθολογία.  Ολοκλήρωσε την κλινική της πρακτική με παιδιά και ενηλίκους σε ψυχιατρικές μονάδες της  Αγγλίας και  δίδαξε ψυχοπαθολογία ως Visiting Tutorial Fellow στο Πανεπιστήμιο Sussex. Στην Ελλάδα, υπηρέτησε αρχικά ως κλινική ψυχολόγος στο Παιδοψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής και στη συνέχεια διορίστηκε στην Ειδική Αγωγή του ΥΠΕΠΘ. Το 1989 εκλέχτηκε Καθηγήτρια στο Παιδαγωγικό τμημα προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Τώρα είναι Ομότιμη Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου. Είναι μέλος των επιστημονικών εταιρειών  ΕΛΨΕ, ΨΕΒΕ  καθώς και της ΕΕΕΣ της  BPS της  BABCP και της  EABCP. Η επιστημονική/συγγραφική  της δραστηριότητα περιλαμβάνει επιστημονικά άρθρα σε ελληνικά και διεθνή   επιστημονικά περιοδικά, βιβλία και κεφάλαια, καθώς επίσης και ανακοινώσεις σε Ελληνικά και Ευρωπαϊκά επιστημονικά συνέδρια. 

Ο θεσμός της οικογένειας παίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση και την ολοκλήρωση της προσωπικότητας του παιδιού.
Στα μάτια των γονιών το παιδί τους είναι το ιδανικό παιδί, αυτό που  θα πραγματοποιήσει  τα δικά τους ανεκπλήρωτα όνειρα.

Τι σημαίνει όμως για τους γονείς η γέννηση ενός παιδιού με ειδικές ανάγκες; Οι ελπίδες και οι προσδοκίες των γονέων δε βρίσκουν αντίκρισμα.
Οι γονείς βιώνουν πένθος, πενθούν για «τις ελπίδες» που έχασαν και για την πραγματικότητα που δεν είναι καθόλου έτοιμοι να δεχτούν.

Με το πένθος δείχνουν τη δυσκολία τους να αποδεχτούν την πραγματικότητα. Επομένως θα πρέπει να τις επαναπροσδιορίσουν.
Ποιοί και πώς θα τους βοηθήσουν να σταθούν στα πόδια τους και να μπορέσουν να καλύψουν τις ανάγκες του παιδιού τους και της οικογένειας τους ολόκληρης;


Προσκεκλημένη Ομιλία
«Η δημιουργικότητα στη ΓΣΘ παιδιών και εφήβων»

Η Κατερίνα Αγγελή γεννήθηκε στην Αθήνα. Ολοκλήρωσε τις σπουδές της στο Πρόγραμμα Ψυχολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), όπου στη συνέχεια απέκτησε το Μεταπτυχιακό Τίτλο Ειδίκευσης στην Κλινική Ψυχολογία και Διδακτορικό Τίτλο Κλινικής Ψυχολογίας. Είναι πιστοποιημένη θεραπεύτρια Γνωσιακής Συμπεριφοριστικής προσέγγισης από την Ελληνική Εταιρεία Έρευνας της Συμπεριφοράς και θεραπεύτρια και επόπτρια Θεραπείας Σχημάτων σε ενηλίκους, παιδιά και εφήβους από τη Διεθνή Εταιρεία Θεραπείας Σχημάτων (International Society of Schema Therapy). Έχει εκπαιδευθεί επίσης στην Ομαδική Θεραπεία Σχημάτων και στο πρόγραμμα εκπαίδευσης γονέων στην “Επαρκώς Καλή Γονεϊκότητα” (good enough parenting) των Louis & Mc Donald Louis. Eίναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς (www.ibrt.gr), όπου και συμμετέχει ως επόπτρια στο Τμήμα Θεραπείας Παιδιών κι Εφήβων. Είναι ιδρυτικό μέλος και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας Γνωσιακών Συμπεριφοριστικών Σπουδών (www.cbt.edu.gr), στην οποία είναι εκπαιδεύτρια, υπεύθυνη του εκπαιδευτικού προγράμματος για παιδιά και εφήβους, και έχει επί σειρά ετών συνεργαστεί ως συντονίστρια των ομάδων αυτογνωσίας. Είναι ιδρυτικό μέλος, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου, εκπαιδεύτρια και επόπτρια της Ελληνικής Εταιρείας Θεραπείας Σχημάτων (www.schematherapy.gr). Συνεργάζεται ως διδάσκουσα με το Μεταπτυχικό Πρόγραμμα Ειδίκευσης στην Κλινική Ψυχολογία του Πανεπιστημίου Αθηνών. Επίσης, συνεργάζεται ως διδάσκουσα με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Κοινωνική Εργασία (Κατεύθυνση Κλινική Κοινωνική Εργασία με Παιδιά Εφήβους και Οικογένειες) και στο προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών στην Κοινωνική Εργασία. Έχει συνεργαστεί με το Εργαστήριο Ψυχολογικής Συμβουλευτικής Φοιτητών του ΕΚΠΑ, ως συντονίστρια σε ομάδες αυτογνωσίας και διαχείρισης του άγχους, καθώς επίσης και σε ερευνητικά προγράμματα. Έχει συνεργαστεί με το Ιατρείο Ψυχικής Υγείας Γυναικών της Α’ Ψυχιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών στο Αιγινήτειο Νοσοκομείο. Συμμετέχει σε επιστημονικά συνέδρια με κλινικές και ερευνητικές ανακοινώσεις και έχει συμμετάσχει στη συγγραφή βιβλίων, κεφαλαίων σε βιβλία και άρθρων σε επιστημονικά περιοδικά. Από το 1999 εργάζεται ιδιωτικά. Στην κλινική της εργασία, χρησιμοποιεί το σκίτσο ως τρόπο έκφρασης, επικοινωνίας και μετάδοσης πληροφοριών. Τα τελευταία χρόνια ασχολείται πιο συστηματικά με την αναπαράσταση σε σκίτσο ψυχοθεραπευτικών εννοιών, έχοντας ξεκινήσει τη σειρά βιβλίων “Πες το με ένα σκίτσο” (Sketch it out), στην οποία συνδυάζονται η αγάπη της για την ψυχοθεραπεία και η αγάπη της για την έκφραση μέσω της ζωγραφικής.

Η θεραπευτική παρέμβαση σε παιδιά και εφήβους παρέχει πρόσφορο έδαφος για την ανάπτυξη της δημιουργικότητας του παιδιού, αλλά και του θεραπευτή. Προκειμένου να εγκατασταθεί η θεραπευτική σχέση και συμμαχία, να κινητοποιηθεί το παιδί για ενεργό συμμετοχή στη θεραπεία, καθώς και να μπορέσει ο θεραπευτής να μεταδώσει τις γνώσεις και την εμπειρία του στο παιδί και τους γονείς και να εφαρμόσει το θεραπευτικές μεθόδους και τεχνικές, ο θεραπευτής καλείται να αναπτύξει και να αξιοποιήσει -πέραν των γνώσεων που απορρέουν από την επιστημονική του κατάρτιση- τα προσωπικά αποθέματα που διαθέτει (στοιχεία της προσωπικότητας, κλίσεις και ενδιαφέροντα, επινοητικότητα, χιούμορ κ.ά.).

Η εμπειρία στην εφαρμογή της Γνωσιακής Συμπεριφοριστικής Ψυχοθεραπείας και της Θεραπείας Σχημάτων με παιδιά, εφήβους και οικογένειες μας έχει τροδοδοτήσει και μας τροφοδοτεί συνεχώς με ποικίλους νέους τρόπους αξιοποίησης της δημιουργικότητας στο πλαίσιο της θεραπείας (επινόηση παιχνιδιών, χρήση σκίτσου, συνθημάτων, παιχνίδια ρόλων, δραματοποίηση, παντομίμα, αξιοποίηση υλικών κ.ά.), στο κτίσιμο της θεραπευτικής σχέσης, την ψυχοεκπαίδευση, αλλά και την εφαρμογή τεχνικών. Θα παρουσιαστεί το σκεπτικό χρήσης δημιουργικών τρόπων επικοινωνίας και παρέμβασης στη θεραπευτική εργασία και θα δοθεί έμφαση σε παραδείγματα χρήσης από την κλινική πράξη, με σκοπό να αναδειχθεί πώς οι δημιουργικοί τρόποι επικοινωνίας στη θεραπευτική παρέμβαση την κάνουν πιο αποτελεσματική, αλλά και πιο διασκεδαστική και ενδιαφέρουσα.


Προσκεκλημένη Ομιλία
«Εγκέφαλος και Σκέψη»

Ο Γιώργος Αλεβιζόπουλος είναι καθηγητής ψυχιατρικής και ψυχοφαρμακολογίας και διευθυντής της πανεπιστημιακής ψυχιατρικής κλινικής του ΓΟΝΚ «Οι Άγιοι Ανάργυροι».
Είναι πτυχιούχος ιατρικής και φαρμακευτικής και κάτοχος μεταπτυχιακών και διδακτορικού τίτλου σπουδών ιατρικής, εις την ημεδαπή και αλλοδαπή.
Έχει ειδικευθεί στα νοσοκομεία ΨΝΑ «Δρομοκαϊτειο», King’s, Bethlem Royal & Broadmoor. Διδάσκει σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο, ημεδαπής και αλλοδαπής τα
μαθήματα ψυχιατρικής, ψυχοφαρμακολογίας, Δικανικής ψυχιατρικής και ψυχοδραστικών ουσιών και έχει επιβλέψει περισσότερες των 50 μεταπτυχιακών, διπλωματικών και
διδακτορικών διατριβών. Έχει δημοσιεύσει περισσότερες των 140 επιστημονικών εργασιών και βιβλίων στην ημεδαπή και αλλοδαπή. Είναι προσκεκλημένος ομιλητής σε περίπου
15 συνέδρια κατ’ έτος, στα αντικείμενα των επιστημονικών του ενδιαφερόντων. Είναι κριτής σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά και μέλος εννέα επιστημονικών εταιρειών, μεταξύ
των οποίων της American Psychiatric Association και της American Academy for Psychiatry and the Law. Έχει διατελέσει Αν. Πρόεδρος της Επιτροπής Ηθικής και Δεοντολογίας του ΕΟΦ καθώς και εισηγητής κλινικών μελετών σε καινοτόμα φάρμακα φάσεων ΙΙ, ΙΙΙ & IV

Η λειτουργία και δόμηση της σκέψης, από τον ανθρώπινο εγκέφαλο, αποτέλεσε και συνεχίζει να αποτελεί εν πολλοίς ένα διαρκές αντικείμενο συζήτησης. Είναι προβληματισμός το πώς για παράδειγμα καθημερινές συμπεριφορές να γίνονται τόσο περίπλοκες στη μεταφορά τους στον άνθρωπο σε σχέση με τά άλλα θηλαστικά. Λόγου χάριν πώς επήλθε η μεταβολή και η αίσθηση ασφάλειας και ικανοποίησης που προσφέρει σε ένα αρπακτικό η θέα μιας λείας με έναν αριθμό τραπεζικού λογαριασμού σε έναν άνθρωπο; Ο ορισμός της σκέψης μάλλον θα έλεγε κανείς ότι ταιριάζει στη σκέψη των παλαιοθηλαστικών παρά του ανθρώπου: Σκέψη είναι η σε συγκεκριμένο στόχο κατευθυνομένη ροή ιδεών,  συμβόλων  και συσχετίσεων οι οποίες αρχίζουν από  ένα πρόβλημα  μιας  σειράς καθηκόντων (tasks) και  καταλήγουν  σε συμπεράσματα  τα  οποία είναι ενταγμένα στην  πραγματικότητα.

Τι κάνει τη διαφορά; Οι μεγαλύτεροι εγκέφαλοι. Ένα όργανο που προσαρμόζεται για έναν σύνθετο κόσμο. Δεδομένου ότι οι πρώτοι άνθρωποι αντιμετώπισαν νέες περιβαλλοντικές προκλήσεις και εξελίχθηκαν μεγαλύτερα σώματα, εξελίχθηκαν μεγαλύτερα και πιο περίπλοκα εγκεφαλικά ημισφαίρια.

Οι μεγάλοι, πολύπλοκοι εγκέφαλοι μπορούν να επεξεργαστούν και να αποθηκεύσουν πολλές πληροφορίες. Αυτό ήταν ένα μεγάλο πλεονέκτημα για τους πρώτους ανθρώπους στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις τους και τις επαφές με άγνωστα πλάσματα.

Κατά τη διάρκεια της ανθρώπινης εξέλιξης, το μέγεθος του εγκεφάλου τριπλασιάστηκε. Ο σύγχρονος ανθρώπινος εγκέφαλος είναι ο μεγαλύτερος και πιο πολύπλοκος κάθε ζωντανού πρωτεύοντος. Συνεπώς γεννιέται ένα άλλο ερώτημα. Γιατί, κάτω από τις ανάλογες συνθήκες δεν μεγάλωσε και ο εγκέφαλος των άλλων θηλαστικών αντίστοιχα;  Πριν από 6 έως 2 εκατομμύρια χρόνια μέγεθος του εγκεφάλου αυξήθηκε αργά. Κατά τη διάρκεια αυτής της χρονικής περιόδου, οι πρώτοι άνθρωποι άρχισαν να περπατούν όρθιοι και να κάνουν απλά εργαλεία. Το μέγεθος του εγκεφάλου όμως αυξήθηκε, αλλά μόνο ελαφρώς. Άλλωστε εργαλεία κατασκευάζουν και πολλά άλλα θηλαστικά.

Στην παρούσα διάλεξη συζητούνται υποθέσεις και ευρήματα που προσπαθούν να ερμηνεύσουν την ανάπτυξη της σκέψης στον ανθρώπινο εγκέφαλο και πώς αυτή διαφοροποιείται από τη σκέψη των άλλων θηλαστικών.


Προσκεκλημένη Ομιλία
«Το μέλλον της ψυχοθεραπείας: Συνάντηση θεραπευτικών προσεγγίσεων«

Η Ιωάννα Γιαννοπούλου αποφοίτησε από την Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ και συνέχισε τις μεταπτυχιακές σπουδές ως υπότροφος του Ι.Κ.Υ. στο Karolinska Medico Chirurgiska Institutet της Σουηδίας από όπου έλαβε τον τίτλο Master of Medical Science στην Ψυχιατρική (1987). Στη συνέχεια εξειδικεύτηκε στην Παιδοψυχιατρική (1988-1991) στο Bethlem Royal Hospital & The Maudsley Hospital του Λονδίνου (Αγγλία), όπου μετά τη λήψη του τίτλου MRCPsych (1991) εργάστηκε έως το 1995 ως Επιμελήτρια και Διευθύντρια σε εξειδικευμένα τμήματα ψυχιατρικής παιδιών και εφήβων των Νοσοκομείων Maudsley, Bethlem Royal, King’s College. Το 1996 εργάστηκε ως ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Ψυχιατρικής του Λονδίνου, αφού είχε λάβει χρηματοδότηση από το Mental Health Foundation για διεξαγωγή μελέτης στην προσχολική ΔΕΠΥ. Είναι κάτοχος Διδακτορικού τίτλου (PhD) από το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου King’s College, Institute of Psychiatry, U.K. Στην Ελλάδα εργάστηκε ως ιατρός Ε.Σ.Υ. συμβάλλοντας στην οργάνωση και λειτουργία της ψυχιατρικής υπηρεσίας παιδιών και εφήβων στο Κ.Ψ.Υ. Περιστερίου και της διασυνδετικής παιδοψυχιατρικής ΠΓΝ «Αττικόν». Επί σειρά ετών συνεργάζεται Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς, Τμήμα Θεραπείας Παιδιών και Εφήβων. Από το Σεπτέμβριο 2017 εργάζεται ως Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής ΕΚΠΑ (παρέχει κλινικό έργο στο ΠΓΝ «Αττικόν»).  Έχει πλούσιο διδακτικό, ερευνητικό και συγγραφικό έργο. Είναι μέλος Ελληνικών και Διεθνών Επιστημονικών Εταιρειών.

Ο χώρος της ψυχοθεραπείας παιδιών και εφήβων βρίσκεται σε διαρκή εξέλιξη. Πολλές  από τις θεραπευτικές προσεγγίσεις αναθεωρούνται και εμπλουτίζονται με καινούργια δεδομένα από τους κλάδους των νευροεπιστημών τα οποία οδηγούν σε συνθετικά βιοψυχοκοινωνικά ερμηνευτικά (θεωρητικά) μοντέλα που αποσκοπούν στην κατανόηση και αντιμετώπιση των δυσκολιών/διαταραχών που εμφανίζει το άτομο  Οι εναλλακτικοί τρόποι θεραπευτικής παρέμβασης αντικατοπτρίζουν τον πλουραλισμό που χαρακτηρίζει τον κλάδο της ψυχοθεραπείας. Ο γόνιμος διάλογος μεταξύ των διαφορετικών ψυχοθεραπευτικών προσεγγίσεων, σε αντίθεση με την άκαμπτη προσκόλληση σε μία συγκεκριμένη σχολή, επιτρέπει τη διεύρυνση θεωρητικών πλαισίων αναφοράς και τον εμπλουτισμό της ψυχοθεραπευτικής πρακτικής προς όφελος του θεραπευόμενου.

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της Γνωσιακής-Συμπεριφοριστικής, της Συστημικής Οικογενειακής και της Ψυχοδυναμικής Θεραπείας; Ποια είναι τα κριτήρια επιλογής συγκεκριμένης ψυχοθεραπευτικής προσέγγισης;  Υπάρχει η δυνατότητα σύνθεσης των διαφορετικών προσεγγίσεων; Είναι μόνο μερικά από τα ερωτήματα που θα τεθούν προς συζήτηση.

Αικατερίνη Χάρη
, Ψυχίατρος Παιδιών & Εφήβων, Δ/ντρια ΕΣΥ Παιδοψυχιατρικού Τμήματος Γ. Ν. Παίδων Πεντέλης, Μέλος  Ε.Ε.Ψ.Ψ.Π.Ε.
Δημήτριος Γεωργιάδης, Ψυχίατρος Παιδιών & Εφήβων, Συντ. Δ/ντής ΕΣΥ Τμήματος Ψυχιατρικής Παιδιών & Εφήβων Γ.Ν. «Ασκληπιείου» Βούλας, Μέλος ΕΕΣΣΚΕΨΟ.